Ders Çalışma Yöntemleri Bölüm 2

Ana Sayfa » Köşe Yazıları » Ders Çalışma Yöntemleri Bölüm 2
Paylaş
Tarih : 02 Ekim 2013 - 19:00

ders-calisma

5. Aktif Dinleme

Okulda dersler, büyük ölçüde okumaya ve dinlemeye dayanır. Özellikle sınıflarda öğrenci sayısının fazlalığı, uygulamalı dersler için gerekli ortamın yaratılmaması derslerin dinleme ağırlıklı olmasına neden olmaktadır. Günlük yaşamda da dinleme, temel bir iletişim becerisidir. Bir yetişkin, ortalama olarak günün %31’ini dinleyerek geçirir. Diğer iletişim becerileri ile karşılaştırırsak, %7’si yazma, %11’i okuma ve %21’ini konuşma kapsar. Etkili not alma becerisinde bahsedildiği gibi not almada öncelikli adım, dinleme becerisinin geliştirilmesidir.

Dinlediğiniz birisinin, öğretmen, arkadaş veya bir konferansta bir konuşmacının daha sonra söylediklerinin hiçbirini hatırlamadığınızın farkına vardınız mı? Oysa onun konuşmasını duydunuz. Özellikle derslerde öğretmenin sesini duyuyor; fakat dikkatinizi veremiyor olabilirsiniz. Bu durum, dinleme ile duyma arasındaki farkı ortaya koyar. Duyma pasif, biyolojik bir süreçtir. Çevreden gelen sesler kulak tarafından alınır. Dinleme ise bilişsel bir etkinliği kapsayan bir süreçtir ve gelen bilgi yorumlanır. Dinleme, amaçlıdır, düşünmeyi içerir.

Dinlemede dikkatin ders süresince sürdürülebilmesi ve anlatılanların öğrenilebilmesi, dinleme becerisinin geliştirilebilmesine bağlıdır. Derste dinleme yolu ile öğrenme, öğrencinin kendi başına öğrenmesinden hem daha etkili hem de daha kısa sürede gerçekleşir (Stephen ve diğerleri, 1988).

Aktif dinleyici olmak için ders süresince şunlar yapılmalıdır:

 Aktif dinlemenin önkoşulu, dinlemeye hazırlıklı olmaktır. Bunun için dersten önce konu hakkında hazırlık yapmak gereklidir.

 Dinlemede okumaya benzer bir yaklaşım oluşturulmalıdır. Birey, okurken sadece kelimeleri tanımaz, onları anlar, birleştirir ve değerlendirir.

 

  • · Öğrenci, dersi dinlerken öğretmenin söylediklerinden yola çıkarak daha sonra söyleyeceklerini kestirmeye çalışmalıdır.

 Öğrenci, dikkatinin konudan uzaklaşmasını engellemek için konunun ana ve yardımcı düşüncelerini bulmaya çalışmalıdır.

6. Hızlı ve Etkili Okuma

Okulda, öğrencilik yıllarında başarılı olmak, yetişkin yaşamda meslekte ilerlemek için her şeyin hızlı değiştiği günümüzde daha çok okumak kaçınılmaz bir zorunluluktur. Okuma, okuduğunu anlama öncelikle istek ve ilgiyi gerektirir ve birey isterse etkili okumayı çaba göstererek başarabilir.

Etkili okuma beş aşamada gerçekleşir. Eğer zamandan kazanmak ve okumanın unutulmaması isteniyorsa başlangıçta zor ve zaman alıcı görünen bu yöntem sabırla uygulanmalıdır. Etkili okuma yöntemi alışkanlık hâlini alırsa hem daha başarılı olunacak hem de dinlenmeye, eğlenmeye vb. daha çok zaman kalacaktır.

İSOAT adı verilen bu yöntem, Amerikalı bir psikoloji profesörü olan F.Robinson tarafından geliştirilmiştir. İSOAT yöntemi, adım adım uygulandığında çok başarılı olmaktadır; çünkü bu yöntemde psikoloji ilkeleri kullanılmıştır.

İ ( İnceleme)

S (Sorular oluşturma)

O (Okuma)

A (Anlatma)

T (Tekrarlama)

 

İnceleme: Eğer bir kitap hakkında bilgi edinilmek isteniyorsa şu bilgiler incelenir:

Kitabın adı.

Yazarı: Birçok durumda yazarın adı tanıdık olmayabilir. Kitaptan, yazarın çalışma alanı hakkında bilgi edinilir.

Yayın yılı: Kitabın hangi yıl yayınlandığı önemlidir. Özellikle devamlı gelişen alanlarda kitabın eskimemiş olmamasına dikkat edilmelidir.

İçindekiler: Kitabın tümünün ana hatlarını içindekiler bölümü içerir. Ayrıca bu bölüm, kitabın nasıl örgütlendiği ve temel konuları kapsayıp kapsamadığı hakkında bilgi verir.

Kaynakça: Yazarın araştırma genişliğini gösterir.

Önsöz ve giriş bölümü: Bu bölümde yazar, kitabın amacını, örgütlenmesini, seçtiği konuların nedenini anlatır.

 Başlık ve alt başlıklar.

 

Sorular oluşturma: Bir bölüm, birtakım sorulara cevaplar bulma amacıyla okunursa hem daha iyi anlaşılır hem de dikkat yüksek tutulur. Ayrıca bu süreç, okumayı daha zevkli kılacaktır. Kim, ne zaman ve nerede ile başlayan soruların cevapları genellikle basit ve yüzeyseldir. Oysa ne, niçin ve nasıl gibi soru zamirleri kullanılırsa bunlar düşünmeyi gerektirir ve ayrıntılı cevaplar ister. Sonuçta bu sorular, daha dikkatli okumaya zorlar.

Okuma: Hazırlanan sorulara cevaplar bulma amacı ile okumaya başlanır. Bu adımda okuma ve işaretleme birlikte yapılır. Okurken, metnin önemli bölümlerinin altını çizmek ya da fosforlu kalemle üzerinden geçmek, okuyucuyu aktif kılar (Türkoğlu ve diğerleri 2000).

Anlatma: Bu adım, yöntemin en önemli kısmıdır; çünkü cevapların anlatımı ile kitaptaki bilgi, öğrencinin belleğine geçecektir. Okuyucu, kitabı kapatarak, gerekirse sadece notlarına göz atarak sesli metni anlatır. Bilgi, yüksek sesle anlatılırsa öğrenci, hem sözel hem de işitsel olarak bilgiyi elde edecektir. Bazı öğrenciler, sesli anlatmayı gereksiz bulurlar. Oysa sesli anlatmanın birçok yararı vardır. Bunlar:

 Zihnin dağılmasını önler. Sessiz tekrarlarla daha kolay hayallere dalınabilir; zihin çalışma dışı konulara kayabilir.

 Sesli tekrar, dikkati yüksek tutar.

 Kelimelerin telaffuz edilmesini, onların belleğe yerleşmesini ve anımsamayı kolaylaştırır.

 Önce soru sorup sonra cevaplanmalıdır.

 

Öğrenci, önce soru sorup daha sonra cevaplarsa uyarıcı tepki bağı oluşur ve bu sistem, cevabın zincirleme gelmesini sağlar.

Tekrarlama: Bu son aşamada notlara bakılmadan bellekte tüm konu tekrarlanır. Anımsanmayan bölüm varsa atlanır ve daha sonra cevabı bulunarak birkaç kez anlatılır. Öğrenci, bu aşamayı gerçekleştirirse konuyu öğrenmiş demektir.

7. Özet Çıkarma

 

Okuduğunu anlamanın somut göstergesi, özet çıkarmadır. Özetleme, bir bakıma metni kısaltma işlemidir; ancak bu kısaltma, metindeki temel fikri, ana düşünceyi ve önemli bilgileri içerecek şekilde olmalıdır.

Özetleme, belli kuralları uygulamayı gerektiren bir iştir. Bu konuda yapılması gerekenler şunlardır (Görgen, 1999):

 

I. Özetlemeye Hazırlık

 Metni dikkatlice okuyun.

 Metni anladığınızdan emin olmak için kendinize sorular sorun.

 Metnin başlığını inceleyin.

 Paragrafları inceleyin.

II. Özetleme

 Metinde liste hâlinde verilenleri kısaltın.

 Tekrarlanan bilgi ve düşünceleri atın.

 Önemsiz bilgileri, gereksiz ayrıntıları atın.

 İlgisiz kelimeleri ve örnekleri atın.

 Ana düşünceyi özetleyen kelimeleri kullanın.

III. Özeti Gözden Geçirme

 Özetinizi okuyun.

 Yazılan özetle, metinde tartışılan düşüncelerin tutarlılığını kontrol edin.

 

8. Belleği Güçlendirme

Bellek, kısaca geçmiş yaşantıların zihinde tutulmasıdır. Anımsama ise zihinde yer eden bilginin unutulmaması ve gerektiğinde birey tarafından kullanılmasıdır.

Anımsama konusunda üç altın kural vardır. Bunlar:

 Çalışma seansının süresi 20-40 dakikadır ve bu sürenin sonunda bilginin ne kadar anımsandığının sınanması gerekir.

 20-40 dakikalık çalışma ve 10 dakikalık tekrar dönemini mutlaka 10 dakikalık bir dinlenme izlemelidir.

 Dinlenme sırasında kendinize bir ödül verin; çünkü bunu hakkettiniz.

Öğrenilen materyal, isteyerek belli aralıklarla yinelenirse unutma azalır. Anımsamayı güçlendirmek için şu noktalara dikkat etmek gerekir:

 Etkili okuma yöntemi ile materyali okuyun.

 24 saat sonra notlarınızı gözden geçirin. Bu işlem beş dakika sürer.

 Bir hafta sonra tekrar gözden geçirin. Bu işlem, yaklaşık 3 dakika sürer.

 Bir ay sonra tekrar gözden geçirin bu işlem 3 dakika sürer.

 

Art arda gelen bu dört adım tamamlandıktan sonra sadece aralıklı olarak anımsanan materyal, belleğe yerleşmiş olacaktır.

9. Motivasyon

 

Motivasyon, çalışılacak konuya ve yapılacak etkinliğe ilişkin ilgi, istek duymak ve çaba harcamaya hazır olmak demektir. Öğrenme ve başarılı olma konusunda öğrencilerin en çok yakındıkları sorun, çalışmaya başlama ve sürdürme güçlüğüdür. Bu durum, öğrencide motivasyon eksikliğini gösterir. Motivasyon eksikliği, çoğu zaman ders çalışmadan uzaklaşmayı ve eğitimle ilgili olmayan diğer etkinliklere yönelmeyi beraberinde getirir.

Motivasyonu etkileyen içsel ve dışsal etkenler vardır. Dışsal etkenler çok çeşitlidir. Öğretmenin ders anlatma biçimi, dersin özelliği, ailenin öğrencinin derslerine karşı olan tutumu, okul ve sınıf ortamı gibi birçok dışsal etken sıralamak mümkündür. İçsel etkenler ise daha çok, bireyin öğrenmeye ve başarmaya karşı tutumu ile ilgilidir (Türkoğlu ve diğerleri 2000).

Dışsal etkenlerin, motivasyonu artırmadaki rolü önemli olmakla birlikte, içsel etkenler olmadan dışsal etkenler, çoğu zaman gerekli motivasyonu sağlamaz. Öğrenci, içsel motivasyonu sağlayabilirse, dışsal etkenler eksik bile olsa öğrencinin başarılı olması mümkündür.

Gerçekçi amaçlar belirleyip o amaçlara ulaşmaya çalışmak, motivasyonu artırma yönünde en büyük adımdır. Çalışma planının yapılmasının bu yönde katkısı büyüktür. Bu şekilde her gün ya da her hafta, ne kadar ders çalışıldığı görülebilir ve katedilen mesafe, motivasyonu olumlu yönde etkiler.

KAYNAKÇA

Bacanlı, F. Ve Diğerleri (1999). İlköğretimde Rehberlik. Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.

Baltaş, A. (1993). Stres Altında Ezilmeden Öğrenme Ve Sınavlarda Üstün Başarı. Remzi Kitabevi. İzmir.

Gloe, D. (1999). Study Habits and Test-Taking Tips. Dermatology Nursing, 11 (6), 439.

Görgen, İ. (1999). Özetleme Becerisinin Öğrencilere Öğretimi. Yaşadıkça Eğitim, 62, 22-28.

Stephens, T. M., Blackhurst, A. E., & Magliocca, L. A. (1988). Teaching Mainstreamed Students. 2. Edition. Pergamon Press. Usa.

Türkoğlu, A. Ve Diğerleri (2000). Okulda Başarı İçin Ders Çalışma Ve Öğrenme Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık. 1. Baskı. Ankara.

Uluğ, F. (1996). Okulda Başarı, Etkili Öğrenme Ve Ders Çalışma Yöntemleri. 5. Baskı. Remzi Kitabevi Yayınları. İstanbul.

Yeşilyaprak, B. (2000). Eğitimde Rehberlik Hizmetleri. Nobel Yayın Dağıtım.Ankara.

Vitamin Öğretmen

SPONSOR REKLAMLAR

BENZER HABERLER

2018 yılında şube müdürlüğü sınavı yapılır mı?
2018 yılında şube müdürlüğü sınavı yapılır mı?

İyi çalışmalar yazımı sitenizde yayınlarsanız sevinirim. Başarılar dilerim. Bir çok öğretmen arkadaşımız 2018 yılı Meb Şube Müdürlüğü

Zihnimizin Çıkmaz Sokağı
Zihnimizin Çıkmaz Sokağı

Çok tekrar ettiğim gibi; her insanın duygu ve zihin yönünden donanımı ayrı ayrıdır . Aklının ve duygularının harmanlaması müşahhastır,özeldir

Hayatımızın seyrini değiştiren notlar
Hayatımızın seyrini değiştiren notlar

      HAYATIMIZIN SEYRİNİ DEĞİŞTİREN NOTLAR   İș,güç, koşturmaca derken hayatın ritmini kaçırdığımı yeni anladım. Çocuklarımla 

Facebook Hesabınızla Bu Habere Yorum Yapabilirsiniz

Yorum Yap

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

Protected by WP Anti Spam